Školovanje i akademska karijera

Na Filozofskom fakultetu u Beogradu diplomirao je istoriju (1953), a specijalizovao je vizantologiju. Prvo je radio kao bibliotekar Seminara za vizantologiju, zatim kao profesor srednje škole, a 1957. izabran je za asistenta naFilozofskom fakultetu na odseku za istoriju. Godina 1960 je višestruko značajna u životu Božidara Ferjančića — te godine je odbranio doktorsku tezu pod imenom Despoti u Vizantiji i južnoslovenskim zemljama koja je potom objavljena u izdanju Vizantološkog instituta i izabran je za docenta na katedri za istoriju Vizantije. Bio je jedan od počasnih potpredsednika Međunarodne asocijacije vizantologa.

Godine 1965. postao je vandredni profesor Filozofskog fakulteta, a redovni 1970, 1973. je nasledio Georgija Ostrogorskog na mestu šefa Katedre za vizantologiju, a od 1977. i na mestu direktora Vizantološkog instituta. Takođe je bio i upravnik Odeljenja za istoriju i prodekan Filozofskog fakulteta, kao i dopisni član SANU (1978), deset godina kasnije i kao redovni član SANU.

Naučni rad

Ferjančić je nastavio delo svog učitelja Georgija Ostrogorskog i svojim radom doprineo stvaranju beogradske vizantološke škole. Njegova proučavanja su se uglavnom koncentrisala na vizantijsko društvo, institucije i ekonomiju iz poznog perioda Vizantijskog carstva. Takođe su predmet Ferjančićevog interesovanja i proučavanja bili odnosi Vizantije sa slovenskim narodima. Njegova doktorska teza, Despoti u Vizantiji i južnoslovenskim zemljama, veoma je značajna za poznavanje carskih dostojanstava u Vizantiji i u državama koje su bile pod njenim uticajem. Za ovu temu takođe su bitne njegove studije o sevastokratorima (1968) i kesarima (1970) u kojima je objasnio fenomen savladarstva u doba Paleologa. U svojim delima Tesalija u XIII i XIV veku, Beograd 1974, i Vizantijski i srpski Ser u XIV stoleću, Beograd 1994, bavi se vizantijskim provincijama, a u Posedima vizantijskih provincijskih manastira u gradovima (1980), Ogledima o parohijskom sveštenstvu u poznoj Vizantiji (1983), Plemstvu u epirskoj državi prve polovine XIII veka (1986) pokrenuo je nove, do tada apsolutno neobrađene teme.

Ferjančić je veliki broj svojih dela i istraživanja posvetio vizantijsko-srpskim i južnoslovenskim odnosima. Posredstvom vizantijskih izvora i proučavanja vizantijsko-srpskih odnosa Ferjančić je veoma doprineo boljem upoznavanju pojedinih ličnosti i događaja iz istorije srpskog naroda. Kulturni uticaj Vizantije na srpsku državu se ogleda u vladarskoj ideologiji, načinu rada dvorske kancelarije i načinu pisanja vladarskih akata. Nastavljajući rad Ostrogorskog, Ferjančić je takođe svojim radom ukazao na veliki uticaj Vizantije na srpsku diplomatiku. Pisao je o vizantijskoj diplomatici, despotskim poveljama, poveljama sevastokratora i kesara.

Posebno je značajan njegov rad na kolekciji Vizantijski izvori za istoriju naroda Jugoslavije, u kojoj je sam ispunio drugu knjigu sa odlomcima iz spisa cara Konstantina VII Porfirogenita, dao važne priloge u trećoj i četvrtoj a naročito u šestoj knjizi, gde je saopštio čitavu knjigu odlomaka iz Nićifora Grigore i Jovana Kantakuzina. Naročitu pažnju je poklanjao proučavanju spisa Konstantina Porfirogenita ali i drugih izvora kao što su vizantijske kratke hronike. Opšti pregled ovih spisa dao je u knjizi Vizantija i Južni Sloveni objavljenoj u Beogradu 1966. godine.

Ferjančić je, u saradnji sa Simom Ćirkovićem, objavio prvu stručno napisanu monografiju o caru Dušanu, Stefan Dušan, kralj i car (Beograd 2005). Pored popularnog izdanja, ova monografija će se pojaviti i u izdanju Vizantološkog instituta SANU koje će obuhvatiti i kritički aparat.

Bibliografija njegovih radova objavljena je u godišnjaku SANU broj 86 iz 1979. godine.

Literatura

• Enciklopedija srpske istoriografije. Božidar Ferjančić, Beograd 1997.
• Godišnjak SANU 86, 1979.