Grgur Turski

Grgur Turski, detalj spomenika u Luvru, Francuska

Georgije Florentije Grgur

Datum rođenja	30. novembar 538.
Mesto rođenja	Klermon, Overnj
Datum smrti	17. novembar 593. ili 594.
Mesto smrti	Tur, Austrazija
Slavi ga	katolička crkva
Slavi se	17. novembar

Grgur Turski (Klermon, Overnj, 30. novembar 538. — 17. novembar 593. ili 594. Tur) je bio biskup grada Tura i istoričar. Njegova Istorija Franaka je veoma važan izvor za proučavanje kako franačke istorije iz perioda Merovinga, tako i pojedinih delova istorije Vizigotske Hispanije.

Život

Georgije Florentije Grgur (lat. Georgius Florentius Gregorius) je rođen 30. novembra u Klermonu u provinciji Overnj. Ime Georgije je dobio po dedi, a Florentije po ocu, dok je Grgur bilo ime njegovog pradede s majčine strane, biskupa Langrea. Grgur je pripadao veoma uglednoj galorimskoj porodici čiji su mnogi članovi zauzimali visoke crkvene položaje. U vreme Grgurovog rođenja Overnj je pripadao Austraziji kojom je tada vladao Teudebert I. Mnogi članovi Grgurove porodice su bili sveštena lica — biskupi Arla, Turla i Liona, dok je majčina porodica držala Langre.

Grgur je vrlo rano ostao bez oca, koji je umro oko 540. godine. Njegova majka, Armentarija, otišla je u Burgundiju, dok je Grgur odrastao u Klermon Feranu gde su se za njegovo obrazovanje pobrinuli njegovi rođaci, biskup Galije i njegov naslednik, Avit. Takođe je posetio i Eufronija, turskog biskupa i rođaka njegove majke, koga će kasnije naslediti na biskupskom mestu. Obrazovao se uglavnom na religioznim delima i piscima, mada je čitao i klasična dela kao na primer, Eneida ili Katilinina zavera.

Grgur se verovatno zaredio oko 563. godine, a 573. godine, kad je umro Eufronije, austrazijski kralj, Zigebert ga je postavio na mesto biskupa u Turu. U to doba sukobi između sinova Hlotara I su se već bili rasplamsali i Grgur će biti svedok političkih previranja u franačkim zemljama s kraja šestog veka. Sukobi i svađe trojice braće (Zigebert, Hilperih i Guntram) kao i njihovih suprugi (Brunhilda i Fredegunda) i naslednika (Hildebert II, Hlotar II, Teudebert II i Teuderih II) čine jedan od bitnih delova Grgurove Istorije.

Grgur Turski je pisao na vulgarnom latinskom jeziku ne poštujući gramatička pravila i prilično neotesanim stilom. Čak se i sam žalio u svojim delima na svoje slabo poznavanje gramatičkih i sintaksičkih pravila, međutim, on je znao latinski u onoj meri u kojoj ga je poznavao svaki učeni čovek njegovog vremena. Smatra se da je on namerno pisao lošim latinskim kako bi dopro do što šireg kruga publike.

Dela

Grgur je počeo da piše kad je postao biskup. Hagiografija mu je bio omiljena književna vrsta. Kako sam navodi, napisao je deset knjiga o istoriji, sedam o čudima, jednu o životima svetih otaca; komentari o psalmima i jednu knjigu o crkvenoj liturgiji (Decem libros historiarum, septem miraculorum, unum de vita patrum scripsi; in psalterii tractatu librum unum commentatus sum; de cursibus etiam ecclesiasticis unum librum condidi).

Sedam knjiga čuda se sastoji od O slavi mučenika (De gloria martyrum), O vrlinama sv. Julijana (De virtutibus sancti Juliani), četiri knjige O čudima sv. Martina (Miracula sancti Martini), i O slavi ispovednika (De gloria confessorum). Ova poslednja govori o ispovednicima koji su dlovali u gradovima Turu i Klermonu.

Život svetih otaca (Vitae patrum) sadrži biografije 20 galskih biskupa, opata i isposnika.

Komentari o psalmima su izgubljeni — sačuvani su samo naslovi poglavlja.

Traktat De cursibus ecclesiasticis, otkriven 1853, predstavlja uputstvo za određivanje vremena noćne službe prema položaju zvezda.

Grgur Turski je takođe ostavio jedan prevod sa grčkog, Žitije sv. Andreje i prevod sa sirijskog, Istoriju o sedam spavača iz Efesa.

Istorija Franaka

Najznačajnije delo Grgura Turskog je svakako Deset knjiga istorije (lat. Decem Libri Historiarum) , poznatije kao Istorija Franaka (lat. Historia Francorum). Podeljena je na tri dela. Prvi deo čine prve četiri knjige iobuhvataju period od nastanka sveta do Zigebertove smrti 575. i baziraju se na delima ljudi koji su živeli pre Grgurovog doba — dela sv. Jeronima i Orosija, nekim istorijama koje su danas izgubljene, žitijama svetaca i oralnoj ili epskoj tradiciji zabeleženoj na latinskom ili germanskim jezicima. Peta i šesta knjiga predstavljaju drugi deo Istorija koji se završava Hilperihovom smržu 584. godine i obrađuje događaje kojima je on sam bio očevidac. Treći deo čine knjige sedma i osma koje obrađuju period od 584. do 591. i napisane su u obliku dnevnika.

Poslednjih šest knjiga su od velike istoriografske važnosti za istoriju Franaka jer predstavljaju svedočanstvo očevica tih događaja. Grgur je vrlo često boravio na dvoru, a Tur je bio grad na raskršću puteva kojim su često prolazili hodočasnici na putu ka svetilištu sv. Martina, kao i putnika koji su putovali sa severa na jug franačkih zemalja ili su dolazili iz vizigotske Hispanije u Galiju i obrnuto. S druge strane, njegova odanost ka austrazijskim vladarima učinila je da je često nepravedno kritičan prema vladarima Neustrije, Hilperihu i Fredegundi. Kao pravoverni hrišćanin, nema lepe reči za Vizigote koji su ispovedali arijanstvo i opravdava zločine onih kraljeva koji su štitili crkvu, kao na primer Hlodoveha ili Hlotara I. Ali, iako su njegovi istorijski sudovi veoma diskutabilni, Grgur Turski nije dodao ni jedan jedini izmišljeni događaj, tako da njegovi pogrešni sudovi mogu ispraviti informacijama koje se nalaze u njegovom pripovedanju. I pored mnogih nedostataka, njegovo delo mu je donelo nadimak varvarskog Herodota.

Bibliografija

Izvori

• Historia Francorum (izvor na latinskom)
• History of the Franks: Books I-X (izvor na engleskom)

Literatura

• Gregory of Tours: The Merovingians. pripremio Alexander C. Murray. Broadview Press, 2006 (ISBN: 1551115239) (izvor)
• Catholic Encyclopedia: Gregory of Tours (izvor)
• The World of Gregory of Tours. Urednici: Kathleen Mitchell and Ian Wood, Leiden, 2002
• Classic Encyclopedia. Gregory the Tours (izvor)