Mihailo Dinić

Mihailo Dinić, srpski istoričar i akademik

Lični podaci

Datum rođenja	23. april 1899.
Mesto rođenja	Lučica, Srbija
Datum smrti	12. maj 1970.
Mesto smrti	Beograd, Jugoslavija

Mihailo Dinić (23. april 1899, Lučica kod Požarevca — 12. maj 1970, Beograd) je bio srpski istoričar i akademik SANU. Najveći deo naučnog rada posvetio je istraživanju srpske srednjovekovne prošlosti.

Školovanje i rani radovi

Školovao se u rodnom mestu, Požarevcu, i u Beogradu. Kada je izbio Prvi svetski rat, bio je prisiljen da prekine školovanje. Učestvovao je u povlačenju srpske vojske preko Albanije. Nakon završetka Prvog svetskog rata nastavio je školovanje u Francuskoj. Istoriju i geografiju je studirao na univerzitetu u Monpeljeu. Nakon povratka u Srbiju radio je kao gimnazijski profesor u Kruševcu, Vršcu, Knjaževcu, Vinkovcima, Zemunu i Beogradu. U periodu od 1928. do 1930. usavršavao se u Beču. Mentor mu je bio Karlo Pal. Tu je doktorirao sa disertacijom o srednjovekovnom Sremu. Nakon završenog doktorata, dobio je mesto profesora u učiteljskoj školi u Dubrovniku, gde je imao priliku da istražuje u dubrovačkim arhivama. Tada je napisao i svoje prve naučne radove, studije o Nikoli Altomanoviću (1932), krunisanju Tvrtka I za kralja (1932) i o vatrenom oružju u Dubrovniku i okolnim zemljama.

Na Beogradskom univerzitetu

Njegov rad primetili su vodeći srpski istoričari tog vremena, između ostalih, Stanoje Stanojević koji ga je pozvao da dođe u Beograd, te je 1934. dobio mesto profesora na Beogradskom univerzitetu. U Beogradu je imao povoljne uslove za naučni rad, te je uskoro objavio radove o dubrovačkim tributima (1935), karavanskoj trgovini (1937), zemljama hercega od Svetog Save (1940). Godine 1937. boravio je u Parizu gde se upoznao sa novim istorijskim izvorima. U ovom periodu posebno intersovanje je pokazao za Kosovsku bitku.

Drugi svetski rat prekinuo je Dinićev naučni rad, kada je, kao rezervni oficir vojske Kraljevine Jugoslavije, bio zarobljen tokom Aprilskog rata. Do kraja rata boravio je u zarobljeničkim logorima gde mu je zdravlje narušeno.

Najplodniji naučni period

Po završetku Drugog svetskog rata Dinić se vratio na Beogradski univerzitet i nastavio arhivska istraživanja. Ovo je najplodniji period njegovog stvaralaštva tokom koga su nastale brojne studije o najrazličitijim temama iz političke i privredne istorije, istorijske geografije i pomoćnih istorijskih nauka. Objavio je monografije o državnom saboru srednjovekovne Bosne (1955), srednjovekovnom rudarstvu u Bosni i Srbiji (1955, 1964) i o humsko-trebinjskoj vlasteli (1967). Za Kembričku istoriju srednjeg veka napisao je pregled istorije Balkana od 11. do 15. veka (1963). Takođe se bavio i objavljivanjem izvorne građe. Pored pojedinačnih dokumenata koje je objavljivao kao priloge uz svoje radove objavio je više zbirki dokumenata: odluke dubrovačkih veća 1380—1389 (1951, 1964), građu o roblju, patarenima, dubrovačkoj kovnici i poslovnu knjigu Lukarevića vođenu u Novom Brdu u tri sveske pod naslovom Iz dubrovačkog arhiva (1957—1967), građu za istoriju srednjovekovnog Beograda (1951, 1958)

Dobio je veliki broj naučnih priznanja. Bio je redovni profesor i dekan Filozofskog fakulteta u Beogradu. Za dopisnog člana SANU izabran je 1948. a za redovnog 1955. godine. Penzionisan je 1957. godine ali je nastavio svoja istraživanja u dubrovačkom arhivu dok god mu je zdravlje to dopuštalo. Umro je 12. maja 1970. U Beogradu. Nakon smrti, njegova biblioteka i rukopisi sa ispisima iz dubrovačke arhive preneti su u Narodnu biblioteku gde čine posebnu celinu. Neki njegovi rukopisi objavljeni su posthumno. Srpska književna zadruga je 1978. godine u knjizi Srpske zemlje u srednjem veku objavila njegove Istorijsko geografske studije, radove iz oblasti istorijske geografije. Ovu knjigu priredio je Sima Ćirković.

Značaj

Njegov obiman naučni i pedagoški rad izvršio je snažan uticaj na istoriografiju o srpskoj srednjovekovnoj prošlosti. Nastavio je najbolje tradicije srpske kritičke istoriografije nastojeći da produži rad svog uzora Konstantina Jirečeka. Takođe je pratio dešavanja u svetskoj istoriografiji i u skladu s njima nastojao da razvije, obogati i unapredi srpsku istorijsku nauku. Značajno je što je istraživao teme koje su bile gotovo zapostavljene (karavanski saobraćaj, sitno plemstvo, vatreno oružje u srpskim zemljama srednjeg veka). Bio je veliki protivnik instrumentalizacije istorije čime je značajno doprineo kontinuitetu naučne istoriografije u srpskoj nauci.

Dinićeva bibliografija

Bibliografija radova Mihaila Dinića objavljena je u Spomenici koju mu je posvetila Srpska akademija nauka i umetnosti (Bibliografija radova Mihaila Dinića, Spomenica posvećena preminulom akademiku Mihailu Diniću, Posebno izdanje SANU, Spomenice 48, Beograd 1971, 27-37). Delimične bibliografije njegovih radova objavljene su u sledećim publikacijama:

• Uz šezdesetu godišnjicu Mihaila Dinića, ZRVI 6, Beograd 1960.
• Mihailo Dinić, redovan član, Godišnjak SAN 65, 1958.
• Sima Ćirković, Rade Mihaljčić, Bibliografija radova Mihaila Dinića, Zbornik FF u Beogradu 8, 1904.

Literatura

• Enciklopedija srpske istoriografije, Beograd 1997.
• S. Ćirković, Beleška o piscu u knjizi Mihailo Dinić, Srpske zemlje u srednjem veku. Istorijsko-geografske studije, Beograd 1978.
• Spomenica posvećena preminulom akademiku, Mihailu Diniću, Posebno izdanje SANU, Spomenica 48, Beograd 1976.